CIAM in Zweden

In de warme zon vandaag een Bijlmer rondleiding gegeven aan Niklas Ulfebrand en Maaike Ouwehand uit Zweden, die op familiebezoek en vakantie in Nederland perse de Bijlmer wilden zien. Dat gold met name Niklas, die als historicus de na-oorlogse CIAM-stad als grote hobby heeft en in Zweden excursies naar CIAM-steden organiseert, met name het Stockholmse Vällingby uit de jaren ’50. Deze buitenwijk was indertijd een grote inspiratiebron voor de ontwerpers van de Bijlmer. Ze haalden er onder meer het idee van een alles regelende flat-conciërge vandaan, waarvoor het Nederlandse ministerie van Volkshuisvesting geen geld wilde geven. Ze ontdekten er ook een nieuwe toekomst in wording, die van een toename in vrije tijd en daarnaast die van de werkende vrouw en het belang van peuterspeelzalen en kinderopvang. Het belang van veel groen en recreatieparken plus collectieve ruimten met opvang van kinderen werd daarmee in hun plannen onderstut. Niklas heeft ook een eigen site, helaas alleen in het Zweeds. Het begrip Folkhemsturen staat voor na-oorlogse CIAM-uitbreidingen.

De foto is van Vällingby, waar niet zo lang geleden nogal heftige rellen waren, georganiseerd door migranten jongeren, die in Stockholm onvoldoende aan de bak komen en dus veelal werkloos zijn.

vallingby3

Holendrecht: een nieuwe stadskern voor Zuidoost

holendrecht-station-2Architect en stedenbouwkundge Pi de Bruin was ooit een groot gelovige van de CIAM-stad, een stad als de Bijlmer met zijn gescheiden functies voor wonen, werken, verkeer en recreatie. De CIAM-stad zou ook in zijn ogen mens en samenleving tot een groter welzijn opstuwen. Enige tientallen jaren later stapte hij over naar een ander geloof: alle functies van een stad dienden zoveel mogelijk gemengd te zijn. En als stedenbouwkundige van het Bijlmer Arena gebied proclameerde hij, dat in dit uitgaansgebied met rondom kantoren in alle maten ook het wonen zijn plaats moest krijgen. Het kwam er niet van, de bedachte woontorens verrezen er niet, maar inmiddels is men geheel om. Van de Arena Boulevard tot het AMC zullen straks allerlei woon- en recreatieve functies gerealiseerd zijn, begonnen met tot hotels omgebouwde kantoorcomplexen, zoals dat van Rochdale aan de Karspeldreef. Er werd ook een nieuwe wandelroute annex sportbaan aangelegd parallel aan de spoorbaan Holendrecht en Bijlmer Arena.

holendrecgt-studenten-2Inmiddels is men weer een paar stappen verder, met dank aan ZO!CITY, een soort ontwikkelingsmaatschappij, die een paar jaar terug werd opgericht door de gemeente en bedrijven uit het gebied. ZO!CITY zorgde ervoor dat in oktober a.s. de net een jaar oude kloosterbrouwerij Kleiburg bij Ikea een locatie heeft voor het bereiden van bier en het schenken daarvan. Daarnaast werd een oud idee van planoloog Middelkoop van stal gehaald: een appartementencomplex voor studenten en expat-werknemers van het AMC. Het complex Blue-Gray werd gerealiseerd in een leegstaand kantoor aan de overkant van het ziekenhuis, vlakbij het Holendrecht station.

kantoor-holendrecht-2b-jpgHet gebied ten westen van dit station, inmiddels volop in renovatie, zal de komende jaren in ieder geval uitgebreid worden met een groot appartementencomplex plus voorzieningen, bedoeld voor 1500 zelfstandig wonende studenten, een van Amsterdams groeimarkten. Voor dit complex zal een bestaand, maar al jaren leegstaand kantorencomplex met garage gesloopt worden. Zie foto van het gebouw met de meters lange, overdekte gang, die werknemers en bezoekers naar het metrostation voerde.

Het gebied kreeg ook een eigen naam, het lullige ZoZo, plus een eigen ontwikkelings-maatschappijtje, stichting Placemakers, dat de geesten rijp moet maken voor allerlei andere investeringen. De boel moet gaan bruisen, dat begrijpt u, zoals overal in den lande rond en in oude gebouwen nieuwe, kleinschalige bedrijvigheid, studenten, horeca en kultuurvoorzieningen oude, verloren, uno-functionele gebieden dienen te revitaliseren. Leve de nieuwe stadskernen, als het kan zo dicht mogelijk op een station of bij een haven, waar ooit de ouderwetse, massale bedrijvigheid gestalte kreeg, zoals in dit gebied het AMC.

holendrecht-tuin-2holendrecht-volleybal-2Om de boel in Holendrecht west aan te wakkeren heeft de gemeente langs het station een zogenaamde stadslandbouwtuin aangelegd, die er helaas vooral verwaarloosd uitziet. Ook neergelegd zijn een drietal beachvolleybal-plekken naast Blue-Gray, waar schijnbaar niemand gebruik van maakt, en het nieuwe plan is de de aanleg van een paviljoen met horeca en tuinen, dat deze herfst moet starten en waarvoor geld bijeen wordt gezameld middels crowdfunding. Het zal wel lukken: er wordt tenslotte gecommuniceerd in een opgefokt, ronkend, hip jargon, dat nauwelijks to the point is, maar blijkbaar veel vertrouwen in de toekomst genereert, een toekomst waarin het mengen van functies centraal staat, zoals het ooit in de middeleeuwen vanzelfsprekend begon. Zie website ZoZo.

Erfgoed garage Kempering

kempering-garageOpeens, zo lijkt het, is de Bijlmer geschiedenis weer hot, en trekt geldbronnen aan. Zo is er het fotografisch kunstproject rond ‘Srefidensie en de vlag‘ ofwel het gedoe rond de 1ste vlag voor de per 25 november 1975 gestarte onafhankelijkheid van de republiek Suriname. Daarbij ook aandacht voor het hijsen van die vlag op 24 november 1975 ‘s avond laat op het voormalige aanloopcentrum (nu bedekt met Vogeltjeswei). In het CBK vindt je daarover meer informatie en gisteravond vond daar ook de eerste bijeenkomst plaats met toeschouwers van toen om uit te vinden wat er toen precies gebeurde. De een spreekt over 2000 aanwezigen, de ander, die de vlag hees, over 100. En weer een ander beweert dat het plaats vond bij een sporthal, terwijl het gebeurde op een grasveldje bij een houten noodgebouw.De sporthal moest nog worden neer gezet.

Vandaag een uitnodiging van Imagine IC die samen met de Reinwardt Academie gaat uitzoeken wat de erfgoed-waarde van garage Kempering is. Dat gebeurt op 28 juni bij Imagine IC op Frankemaheerd. De aandacht gaat dan vooral naar de verhalen van de oude garage-gebruikers en de persoonlijke emoties die garage Kempering oproepen. Daar kan je het dus over hebben en daar kan je een project over maken, waarin de garage voort leeft. Ik ga maar vertellen dat de garage vooral een icoon is van de wederopbouw, een middel om de auto uit het woongebied te weren, terwille van de veiligheid en de recreatie in dat gebied, Inmiddels moet de auto dus voor de deur, want dat is goedkoper, brengt de boodschappen lekker dicht bij huis en laat je elke dag zien wat je bezit en dat er gelukkig weer niets mee gebeurd is. De waan van het consumentisme en de angst die bezit met zich mee brengt. De garage moet natuurlijk gewoon blijven als monument van weg geflikkerde idealen, als opbergplaats van auto’s en als nieuw casco voor andere, nuttige functies, zoals daktuin met cultuurcentrum, een echt museum, bijzondere horeca enz., niet gericht op hipsters cs, maar het Bijlmervolk. De charme van de B is tenslotte dat het een 3de wereldstad is, die ook zonder safari trots op zichzelf kan zijn.

Zie verder: uitnodiging Imagine IC.

Park Hill: inspiratie voor Siegfried

De Bisheffield_parkhill_wa261108jlmer ontleent zijn architectuur en ideeën deels aan Park Hill in Sheffield. Ontwerper Siegfried Nassuth was er op bezoek en leerde er over geknikte gebouwen en drooglopen. Park Hill was populair onder zijn eerste bewoners, maar in de jaren ’70 ging het down. Sloop werd een zeer serieuze optie totdat een paar projectontwikkelaars de handschoen oppakte en Park Hill geheel renoveerde.  Deze you tube filmjs vertellen de geschiedenis en het heden.

 

Zo zijn wij in de Bijlmer

zo zijn wijUitgezonderd De Jordaan en wellicht de Schilderswijk is er geen stadsdeel waar zoveel over geschreven en gefotografeerd is als de Bijlmer.  De verguisde stad, de stad van de hoogbouw en de uniformiteit. De stad waar je geen mens kon zijn. Alleen als je er woonde, dacht je er anders over. Er kwamen zelfs Bijlmer Believers, want als Bijlmeriaan ben je zeker anders, geen Amsterdammer in een open lucht museum, maar iemand die genoot in een gestapelde, betonnen doos, omgeven door groen en ruimte in een immens patroon van rechthoekige, geometrische figuren. Een gestripte sf-wereld vol homo’s, gekken, suri’s, afrikanen, asielzoekers, jonge hippe stellen en brave burgers, met ook ja luidde bassen die door het beton denderden, inbraken, straatroven, schreeuwende junkies en ander ongemakkelijk ‘tuig’.  Alle reden dus om de naam Bijlmer te skippen. De zuid Bijlmer werd omgedoopt tot Gaasperdam, het geheel – Gaasperdam en Bijlmer (noord) – tot Zuidoost, en Gliphoeve tot Geldershoofd en Gravestein. En er verscheen zelfs een city marketeer, die voor ons het label ZO! bedacht. ZO! zou ons een nieuwe toekomst brengen. We kregen dus ZO!-boodschaptassen, ZO!-advertorials, ZO!Cultuur en ZO! Gospel Choir en tenslotte ZO! Zijn Wij. Laatste is een in 2015 gestart fotoproject, dat de vreugde van Zuidoost wil vieren met modellen uit het volk, waarbij een van hen in de armen van een ander springt. Ja, zo zijn wij, samen o zo gelukkig. Er kwam o.a een website voor en nu ook een reizende expo, met een tiental foto’s van blije mensen.

Het past mooi in een al sinds 1986 lopende reeks van fotoboeken en fotoseries, allemaal bedacht om de menselijke kant van de Bijlmer tegen zijn verguizers in het geweer te brengen. Zeg maar: de menselijke maat in glad gestreken beton. We noemen u de foto’s van Madeleen Ladee (1986), bedoeld voor een monument dat er niet kwam en op deze site te bezichtigen; ‘de Bijlmer in zwart en wit‘, gefotografeerd door Michiel van Nieuwkerk, en in 1994 uitgegeven door Nieuw Amsterdam (NA) vanwege haar 10-jarig bestaan; ‘Koningshoef‘, met als fotograaf Ad Nuis, in 1998 uitgegeven door NA als blijvende herinnering aan een flat die gesloopt zal worden; ‘Supervet‘ met foto’s van jongeren, gefotografeerd door Ruben San A Jong uit 2000; en bijv.  ‘50 portretten uit Zuidoost‘,  geschilderd door Chaim Oren en uitgegeven in 2006.

En zo leven wij voort, als soort en als merknaam, hetzij die van de Bijlmer, hetzij die van Zuidoost, dat natuurlijk nauwelijks content heeft, geen geschiedenis, geen leed, geen verguizing. Gelukkig weten veel mensen niet beter dan dat Zuidoost gewoon een rare naam voor de Bijlmer is.

Adieu Frankemaheerd

frankemaheerdDe ING heeft Frankemaheerd gekocht, gaat het slopen en op de vrijkomende plek nieuwbouw plegen. De geschiedenis en waarde van het gebouw worden beschreven in Archined. Het gebouw was eigendom van Rochdale en werd jaren geleden gekocht door Hubert Möllenkamp persoonlijk, die daarmee tegen alle adviezen inging. Hij kocht namelijk voor 30 miljoen een leeg gebouw zonder huurders en zonder inkomsten. Het werd een molensteen. Er kon alleen wat geld verdiend worden met tijdelijke verhuur, bijvoorbeeld aan een grote dansschool, de bibliotheek en Imagine IC. Daarnaast werd het verhuurd voor o.a. tv-opnames. Dansschool, bieb en IIC zullen dus op zoek moeten gaan naar nieuwe panden. Het goede nieuws is natuurlijk dat Rochdale weer geld in de kas krijgt, en haar huurders in de Bijlmer kunnen daar wellicht garen bij spinnen. Op de foto zie je het enorme complex tegenover de Poort aan de Bijlmerdreef.

HET NIEUWE STADSHART VAN DE BIJLMER BEGINT OP KRAAIENNEST

MetroindeBijlmer

Kraaiennest by night, foto Sara MattensDe oude stad was ooit het centrum van macht, religie, productie, geld en kunst, maar die stad is niet meer. De oude stad is nu vooral een verzameling iconische gebouwen, trekpleister voor toeristen en rijkaards. Ze is te duur, te star en te eenzijdig om nog veel nieuw leven, nieuwe energie, nieuw geld en innovaties voor te brengen. In Amsterdam verplaatste het moderne leven zich eerst naar de oude arbeiderswijken in de eerste cirkel rond het oude hart, zoals de Pijp en Jordaan, en later verder weg naar Noord en de Indische buurt: gebieden waar tegen schappelijke prijzen woningen, bedrijfspanden, kantoren en andere voorzieningen beschikbaar kwamen, waarmee de toenemende stedelijke bevolking zijn eigen economie en sociaal leven kon vorm geven.

De modale werknemer vertrok naar Almere, de kleine zelfstandige ging failliet door superwinkels, de scheepsbouw als motor van de welvaart werd vervangen door dienstverlening, internet en andere moderne technologie. We…

View original post 719 woorden meer

Popova fotografeert Bijlmer

De fotografe Irina Popova raakte in Rusland verliefd op de Bijlmer, vooral op het ideeëngoed achter het plan,  en reisde verleden jaar af naar onze Stad van de Toekomst. Inmiddels heeft ze in Kruitberg een studio en verschijnt eind dit jaar haar boek  ‘De Bijlmer: Atlas of People and Birds’.

Omroep Noord Holland had een gesprek met haar.

Bijlmer Vernieuwing hinkt voort

Klieverink,-jongerencontainersAls de stad Amsterdam over 10 jaar 750 jaar bestaat, zal de Noord-Zuidlijn wel rijden en wellicht hebben we dan ook het project Bijlmer Vernieuwing volbracht. Voorlopig kent dat project, dat volgens plan begin 2000 rond had moeten zijn, nog vele lege plekken: woon- en bouwlocaties die de Bijlmer onder meer hadden moeten voorzien van 10% meer woningen dan de inmiddels 7000 gesloopte appartementen.

Dit jaar wordt er in ieder geval weer gebouwd, bijvoorbeeld aan een knal oranje-geel blok containers voor jongerenhuisvesting op de plek waar ooit garage Klieverink lag (zie foto hierboven), en waar volgens plan een nieuwe woontoren gebouwd zou worden, net zoals bij Kouwenoord, Kempering en Klarenbeek. Achter het blok ligt nog een ruim bemeten grasveld dat  op woningen wacht, terwijl tegenover het blok het oude winkelcentrum Kraaiennest is omgebouwd tot een weide zonder sloten en koeien. Het is wachten op geld voor woningen en bedrijfsgebouwen.

Bonte-KraaiHet ernaast gelegen buurtcentrum De Bonte Kraai is inmiddels al een paar maanden gerenoveerd en heropend, en heeft volgens de folder ook een druk programma aan cursussen en inloop-activiteiten, behalve natuurlijk in het weekend. Het ziet er desondanks altijd verlaten uit. Een gebouw dat nergens toe uitnodigt en niet kenbaar maakt wat het is. Te vrezen valt ook dat een heleboel bewoners niet weten wat een buurthuis is. Het is een type voorziening dat zo ontzettend des hollands is en zo hoort bij de wederopbouw van Nederland na de laatste wereldoorlog, dat het zeker door vele migranten niet gezocht wordt. En bovendien: het is niet meer het open centrum dat het ooit was en zich, mede gerund door vrijwilligers, die tevens bestuurder waren, actief voor de buurt inzette. (Semi)ambtenaren doen er het beleid en het werk.

nieuw-KraaiennestBonte-Kraai-2Langs de Daalwijkdreef, op het oude gebied van de flats Egeldonk en Eeftink wordt momenteel gebouwd aan een laagbouwwijk met koopwoningen, vernoemd naar de edelsteen Emerald. Het is een soort fusion product van na- en vooroorlogse architectuur, waarmee heel Nederland zich inmiddels rijk en gezellig rekent. Aan de voorkant verzuipt het bijna aan de hoog gelegen dreef en aan de achterkant rust het ten dele op een moestuin en een crossbaan die jaren geleden werden aangelegd om het groen na de sloop van de flatgebouwen nog enige meerwaarde te geven. Uitzicht is er op de flat Gravestein, met onder meer een beschutte hangplek en een achterdeur voor de voedselbank.

Emerald-2Emerald-3Emerald-6

Emerald-5hof-GravesteinVoorbij de Gooiseweg, achter het World Food centrum in Develstein, de containerblokken voor studenten en twee delen overgebleven Daalwijk ligt bij gebrek aan beter, en gelukkig maar, een pracht van een parklandschap met mooie boompartijen, op de oude grond van de flats Develstein, Dennenrode en rest Daalwijk. Ooit was er in dit gebied veel water bedacht met woontorens op landtongen. Er hoorde zelfs een meanderende veenrivier bij, bedacht door de stedebouwkundige Ashok Bhalotra, als symbool voor leven en dood en met bij de Gooiseweg een heuse poort. Zijn plan werd omhelsd door het stadsdeel, maar mede door geldgebrek niet gerealiseerd, net zomin als zijn Plein der Continenten en de Straat der 1000 kulturen. De nieuwe Bijlmer werd dan ook steeds meer gedicteerd door de markt, waarbij stedebouwkundige visies voorgoed het onderspit dolven. En ook in deze buurt aan de Daalwijkdreef, in de schaduw van Daalwijk, ligt een sinds kort volledig gerenoveerd buurthuis, Anansi getiteld, even weinig uitnodigend als De Bonte Kraai. Maar wie weet weten de vluchtelingen het te vinden, want voor hen wordt momenteel driftig aan slaapplekken gebouwd in de plint van Daalwijk, waar tot voor kort honderden meters bedrijfsruimten jaren leeg stonden.

Dennenrode-park

 anansi-2Anansi-1

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.